|

Ijsland
Vulkanen op de Vatnajökull

- 10 dagen, winter
- exclusieve landschappen gesmeed door ijs en vuur
- Superjeeps en wandelen
- overnachtingen in berghutten
- Nederlandstalige reisleiding
In het Zuidoosten van IJsland ligt de derde grootste ijskap ter wereld - de Vatnajökull. Op de meeste kaarten vertoont deze gletsjer zich als een grote witte vlek, zonder ook maar enige topografische bijzonderheid. Toch is de Vatnajökull een wereld op zich. Het is een hooggelegen, koud en stil gebied dat sterk tot de verbeelding spreekt en een overweldigende schoonheid uitstraalt. De Vatnajökull beslaat een oppervlakte van 8300 km2 en is vrijwel geheel bedekt met eeuwenoud ijs, restanten uit de laatste ijstijd. Na eeuwenlange speculaties omtrent de structuur van het onderliggende landschap weten we vandaag dat er onder de honderden meters dikke ijslaag een labyrint ligt van bergketens, diepe valleien en vulkanenrijen. Onder deze ijskap schuilt het meest actieve vulkanensysteem van IJsland. Her en der hebben actieve vulkanen gaten gebrand door de ijskap en kunnen we getuigen van een eeuwig duel tussen ijs en vuur. Deze reis heeft alles van een moderne poolexpeditie. Het gebied is moeilijk toegankelijk, wegen en 'toeristische' infrastructuur zijn onbestaande. We verplaatsen ons met Superjeeps. Deze voertuigen op grote en brede banden zijn speciaal uitgerust voor de meest extreme condities. Als logies kunnen we op ieder moment terugvallen op drie sfeervolle berghutten, hetgeen ons bij het verkennen van de ijskap een optimale flexibiliteit en een maximum aan comfort geeft. De reis staat onder leiding van IJslandkenner Willy Wouters. Onderweg wordt hij bijgestaan door zeer ervaren IJslandse chauffeurs. Ze groeiden op aan de voet van de Vatnajökull en ze besteden al hun vrije tijd met het exploreren van de ijskap. Om de arctische landschappen optimaal te kunnen beleven worden de jeepverplaatsingen zoveel mogelijk afgewisseld met korte wandelingen. 'Vulkanen op de Vatnajökull' is een adembenemende tocht door nooit eerder geziene landschappen.
DAG 1 LIJNVLUCHT NAAR IJSLAND Lijnvlucht Amsterdam of Parijs - Keflavik. Aankomst in de namiddag. Transfer naar Reykjavik. Hotelovernachting.
DAG 2 LITLAFOSS EN HET SNAEFELL-GEBIED Binnenlandse vlucht naar Oost-IJsland in de voormiddag. Ontmoeting met de IJslandse chauffeurs en inladen van bagage en materiaal. Na de lunch zetten we koers in westelijke richting. Aan de oever van het Lögurinn-meer maken we een boeiende wandeling naar de Litlafoss, een mooie waterval omringd door een groots amfitheater met perfect gevormde basaltzuilen. Nadien stijgt de piste naar de hoogvlakte van Centraal-IJsland. Hier begint een andere wereld; het landschap wordt desolaat en krijgt een woestijnkarakter. De omgeving wordt hoofdzakelijk getekend door de majestueuze Snaefell-berg. Deze uitgedoofde vulkaan vormt het noordoostelijk punt van de Vatnajökull-gletsjer. Het gebied bestaat grotendeels uit uitgestrekte toendra en bevroren moerassen. Onderweg maken we een goede kans om rendieren te zien. Langs rivierbeddingen die diepe voren hebben getrokken in het landschap, naderen we de voet van de Snaefell. Wandeling en overnachting in een berghut.
DAG 3-8 BRANDENDE MEREN EN VULKANEN OP DE IJSKAP Tijdens de exploratiereis op de Vatnajökull-ijskap kunnen de klimatologische omstandigheden de chronologie van het reisverloop beïnvloeden. Iedere avond, na contact met het meteo-station, wordt de definitieve route voor ’s anderendaags uitgetekend. Als uitvalsbasis voor het verkennen van het gebied maken we gebruik van drie berghutten. Het gaat om de hut Snaefellskáli (aan de noordoostkant van de ijskap), de hut Grimsfjallskáli (de hut van het Glaciologisch Instituut op de centrale hoogvlakte van de ijskap) en de hut Sigardarskáli (noordrand ijskap).
OP WEG NAAR DE CENTRALE HOOGVLAKTE VAN DE VATNAJÖKULL. Via onoverbrugde en bevroren rivieren naderen we de noordelijke kant van de Vatnajökull. Naarmate de route vordert, komt de kilte van het ijsveld ons tegemoet. De voertuigen zoeken langzaam een weg door een uitgestrekt morenenveld. Zwerfkeien met soms indrukwekkende afmetingen liggen her en der verspreid. We beklimmen met de voertuigen het Bruarjökull-gletsjerfront. De navigatie gaat eerst zuidelijk om dan af te buigen naar het westen. De omgeving krijgt krankzinnige dimensies: alles wordt langer en hoger, alles lijkt dichtbij en toch ver weg. Afstanden en reliëf zijn nog moeilijk te schatten. We reizen door de wereld van het irreële. Hier en daar heeft een bergkam zich een weg gebaand door de ijskap. Deze bergpieken of "Nunataks" hebben een krachtige schoonheid. Ze steken als versteende schepen uit een witte oceaan en tekenen zich zwart af tegen de ijle blauwe lucht. Het ijs laat het licht doordringen tot op plaatsen waar je schaduw zou verwachten. Omdat het zonlicht door een stofloze lucht valt, krijgt alles een ongewone scherpte. De enorme ijsmassa van de Vatnajökull is een overblijfsel van de ijstijden en heeft de dalen van het onderliggende gebergte opgevuld en zelfs de meeste bergtoppen bedekt.
De 1000 m dikke ijslaag blijft zich onder zijn eigen gewicht voortdurend vormen en schuurt, soms oneindig langzaam, door de gletsjerdalen naar de lager gelegen vlakten. Door de geweldige spanningen die zich in de traag voortglijdende ijsmassa ontwikkelen, ontstaan de meest grillige vormen en structuren. De arctische wereld bovenop de gletsjer vertoont alle kenmerken van een woestijn: het landschap is kaal, de afstanden zijn immens en er heerst een absolute stilte.
'HET BRANDENDE MEER' VAN GRIMSVÖTN*. Onze route naar Grimsvötn gaat zuidwest. We stijgen tot een hoogte van ongeveer 1800 m. Grimsvötn ligt op de lijn tussen Kverkfjöll en Laki en is de meest actieve vulkaan van de Mid-Atlantic Rift. Het is een caldera met op de bodem een subglaciaal meer dat verborgen ligt onder een 200 m dikke drijvende ijslaag. De Grimsvötn-depressie heeft een oppervlakte van ± 35 km2 en een diepte van meer dan 500 m. Aan de rand van de krater rijst het rotsgebergte in de vorm van klippen en kapen sterk omhoog; sommige toppen verheffen zich honderden meter boven de ijskap. Tussen de erupties door wordt de depressie opgevuld met smeltwater afkomstig van de vulkanische activiteit onder de ijskap. Het Grimsvotn-meer is door ijs afgedamd. Gemiddeld om de 5 jaar wordt de dam doorbroken en forceert het smeltwater een doorgang in zuidelijke richting. Dit welgekend en spectaculair fenomeen (jökullhlaup) vond de laatste keer plaats in november 2004. Na een jökullhlaup is het niveau van het Grimsvötn-meer op z'n laagst en vult zich opnieuw met een snelheid van 12 à 14 m per jaar. Op een Nunatak aan de rand van het kratermeer ligt Grimsfjallskáli, de hut van de Icelandic Glacioloy Society, ingekapseld in het ijs. Hier voorzien we twee overnachtingen zodat we een volledige dag hebben om het vulkanisch gebied te verkennen. Wandelingen. * In oude volksverhalen staat het Grimsvötn-meer beschreven als een verblijfplaats van trollen en reuzen. Ze verwarmden zich aan de 'brandende meren'.
HET ACTIEVE VULKANENGEBIED VAN KVERKFJÖLL. We vertrekken bij zonsopgang en laten ons meeslepen door de rijkdom en de nuances van het licht. De kleuren van zonsopgang en van zonsondergang in poolgebieden variëren van karmijnrood dat verbleekt tot rozerood, geel en safraan. Tijdens deze periode van het jaar houdt de hemel de kleuren van de dageraad en de schemering urenlang vast. Op onze weg naar Kverkfjöll krijgen we een van de meest spectaculaire vergezichten op IJsland. Ver beneden ons liggen piramidevormige vulkanen en slingert een bevroren gletsjerrivier door de eindeloze vlakte. Aan de einder torent de majestueuze Herdubreid-tafelbergvulkaan honderden meters hoog boven de besneeuwde lavastromen. Het zicht is eindeloos en reikt over 360°. IJsland toont zich in al haar onmetelijkheid. We naderen Kverkfjöll, de belangrijkste geothermische zone op IJsland. In dit groots en actief vulkanencomplex heeft het ijs weggevreten en de kleurrijke vulkaanflanken blootgelegd. Bij een van de flanken, in Hveradalur of de 'vallei van de warmwaterbronnen', zijn de aardkrachten duidelijk zichtbaar. Honderden rookzuilen stijgen op tussen het ijs en de omgeving is bezaaid met stoommonden, kokende modderpoelen en warmwaterbronnen van verschillende vorm en grootte. De opstijgende dampen hebben een sterke zwavelgeur. De stoom uit de gaten is heet. Vlakbij heeft het vulkanisme een gat in de ijskap gesmolten. Het gat is gevuld met smeltwater en wordt afgedamd door het gletsjerijs. Op de bodem van het meertje liggen heetwaterbronnen die het wateroppervlak vrijhouden van ijs. Afhankelijk van de vulkanische activiteit is het wateroppervlak bevroren of drijven er ijsschollen op. Rondom liggen meerdere geothermische zones verscholen onder de ijskap. Verzakkingen en uit het ijs opstijgende stoomzuilen verraden de permanente subglaciale activiteit. In deze onherbergzame zone bereikt het contrast tussen ijs en vuur een hoogtepunt; de aanwezige kleurenpracht hoeft geen beschrijving. Hutovernachtingen en diverse wandelingen.
OVERIGE GEBIEDEN DIE WORDEN BEZOCHT OP DE NOORDELIJKE RAND VAN DE IJSKAP: ? het morenengebied van de gletsjertongen Brúar- en Dyngjujökull ? de bevroren gletsjermeren met indrukwekkende ijsbergstructuren en een niet te evenaren palet van blauwtinten ? de Snaefell vulkaan en de Tolkiense landschappen in het Kverkhnjúkar bergmassief ? Hveragil, een warme waterval en dito rivier aan de rand van de ijskap ? de surrealistisch ogende vlammenlava bij Lindáhraun ? Svartálindir, een verrassend bronnengebied in de bevroren drijfzandvlakten ? de Askja caldera Tegen het eind van dag 8 komen we aan in de bewoonde wereld waar we overnachten in een cottage. ’s Avonds nemen we de tijd voor een ontspannend warmwaterbad.
DAG 9 NAAR REYKJAVIK In de vroege namiddag brengt een binnenlandse vlucht ons naar Reykjavik. Vrij stadsbezoek. Hotelovernachting.
DAG 10 RETOURVLUCHT Luchthaventransfer en retourvlucht.
|